Déantar uainíocht ar Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh i measc na mBallstát gach sé mhí. Ó mhí Iúil 2026, tá Éire i mbun na hUachtaránachta, agus glacann sí ról ceannaireachta in obair na Comhairle á múnlú.
Cad é atá i gceist leis an Uachtaránacht?
Tá Comhairle an Aontais Eorpaigh ina príomhinstitiúid cinnteoireachta san Eoraip, i dteannta Pharlaimint na hEorpa agus an Choimisiúin Eorpaigh. Déanann sí ionadaíocht do rialtais an 27 Ballstát, agus tagann airí le chéile chun dlíthe AE a phlé, a leasú agus a ghlacadh nó beartas a chomhordú.
A bhuí le hUachtaránacht na Comhairle, tugtar an deis do gach tír obair na Comhairle a mhúnlú agus ionadaíocht a dhéanamh don Chomhairle i bpróisis chinnteoireachta an Aontais Eorpaigh.
Cad é a dhéanfaidh Éire le linn a hUachtaránachta?
Tógann Éire an Uachtaránacht uirthi féin ón gCipir ón 1 Iúil 2026. Sin an t ochtú huair a bhí Éire i mbun na hUachtaránachta ón gcéad uair a ghlac sí an ról in 1975.
Le linn Uachtaránacht na hÉireann, eagróidh agus stiúrfaidh airí agus oifigigh de chuid na hÉireann cruinnithe foirmiúla Chomhairle an Aontais Eorpaigh agus óstálfaidh siad imeachtaí idirphlé aireachta neamhfhoirmiúil in Éirinn.
Ina cáil mar ionadaí ag Comhairle an Aontais Eorpaigh le Parlaimint na hEorpa agus leis an gCoimisiún Eorpach, beidh ról tábhachtach ag Éirinn chun teacht ar chomhréiteach agus ar chomhaontú sa chaibidlíocht.
Chomh maith leis sin, déanfaidh Éire ionadaíocht don Chomhairle lasmuigh den Aontas Eorpach le linn a hUachtaránachta.
Óstálfaidh Rialtas na hÉireann cruinniú mullaigh an Chomhphobail Pholaitiúil Eorpaigh de cheannairí Eorpacha freisin chun cathaoirleacht a dhéanamh ar níos mó ná 200 cruinniú le linn na hUachtaránachta.
Sracfhéachaint
An leas a bhainfear as an ngné pharlaiminteach d’Uachtaránacht na hÉireann
gcomhdháil mhóra fud fad na hÉireann agus na hEorpa
+
toscaire
teangacha
An Pharlaimint: ár bpríomhfhócas
Ról ceannaireachta
Leagann sí síos an clár oibre le haghaidh idirphlé idirpharlaiminteach ar fud AE le linn na hUachtaránachta.
Comhdhálacha idirpharlaiminteacha
Óstálann sí cruinnithe in Éirinn ina dtagann parlaiminteoirí ó gach cearn den Eoraip le chéile chun labhairt faoi shaincheisteanna AE tábhachtacha.
Idirphlé idirpharlaiminteach
Oibríonn sí le parlaiminteoirí ó thíortha eile chun smaointe a chomhroinnt agus príomhthosaíochtaí a phlé.
Cad é ról Thithe an Oireachtais, parlaimint náisiúnta na hÉireann, san Uachtaránacht?
Beidh ról lárnach ag Tithe an Oireachtais i ngné pharlaiminteach Uachtaránacht na hÉireann ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh. Tá freagracht thábhachtach ag baint leis sin chun comhar a chothú idir parlaimintí náisiúnta na mBallstát, chomh maith le Parlaimint na hEorpa.
Le linn na hUachtaránachta, stiúrfaidh Tithe an Oireachtais obair an chomhphobail pharlaimintigh chun grinnscrúdú a dhéanamh ar chinnteoireacht AE, díospóireacht a dhéanamh fúithi agus tionchar a imirt uirthi, agus béim á cur ar fhormhaoirsiú daonlathach, trédhearcacht agus cuntasacht a neartú ar fud an Aontais.
Óstálfaidh Tithe an Oireachtais roinnt comhdhálacha suntasacha lena dtabharfar le chéile comhaltaí de pharlaimintí náisiúnta, Feisirí de Pharlaimint na Eorpa agus oifigigh AE.
Tá na cruinnithe sin ina mbonn foirmiúil chun plé a dhéanamh ar thosaíochtaí agus treo AE maidir le nithe ag a bhfuil tionchar díreach ar shaoránaigh na mBallstát.
Mar aon le comhdhálacha idirpharlaiminteacha a óstáil, leanfaidh Comhaltaí Thithe an Oireachtais de bheith ag cothú caidreamh agus de bheith ag plé le parlaiminteoirí ó pharlaimintí náisiúnta ó gach cearn de Bhallstáit AE agus lastall díobh.
A bhuí leis an idirphlé sin, soláthraítear an deis do rannpháirtithe eispéiris náisiúnta a chomhroinnt agus príomhthosaíochtaí AE a phlé ó réimse leathan peirspictíochtaí agus eispéireas.
Cad é ról na bparlaimintí náisiúnta i ngnóthaí AE?
I gcás na bparlaimintí náisiúnta uile ar fud na mBallstát, tá a modh oibre féin acu ach tá ról tábhachtach acu chun a chinntiú go leanfaidh cinnteoireacht AE de bheith daonlathach agus gar do na saoránaigh.
Léiríonn Parlaimint na hÉireann, Tithe an Oireachtais, an obair sin ar bhealaí éagsúla.
Déanann Tithe an Oireachtais, parlaimint náisiúnta na hÉireann, grinnscrúdú ar thograí reachtacha AE agus déanann siad éascaíocht ar Airí na hÉireann a cheistiú maidir lena ngníomhartha sa Chomhairle. Bíonn díospóireachtaí rialta ag Seanad Éireann, Teach Uachtarach Pharlaimint na hÉireann, le Feisirí Eorpacha de chuid na hÉireann freisin.
Déanann Comhaltaí Thithe an Oireachtais faireachán freisin ar an tionchar a bhíonn ag dlíthe agus beartais AE ar na saoránaigh agus ar an dóigh a bpléitear le comhlachtaí Eorpacha leo.
Comhoibríonn Comhaltaí Thithe an Oireachtais go rialta freisin le comhghleacaithe Eorpacha ar fud fóraim AE agus fóraim idirnáisiúnta.
An Fáth a bhfuil Tábhacht le hUachtaránacht na hÉireann
Tá an tAontas Eorpach ina mheitheal de Bhallstáit a tógadh ar phrionsabail na dlúthpháirtíochta agus an chomhair. Le linn a hUachtaránachta, beidh ról ag Éirinn chun an tionscadal Eorpach a chothú agus a neartú trí chaibidlíocht a threorú, idirghabháil a dhéanamh faoi chomhaontuithe idir na Ballstáit agus cuidiú le dlíthe agus beartais AE, lena ndéantar difear do níos mó ná 450 milliún duine ar fud na hEorpa, a sholáthar.
Beidh ról ag Tithe an Oireachtais, mar pharlaimint náisiúnta na hÉireann, ó thaobh na gné parlaimintí den Uachtaránacht.
Tá sé de phríomhchúram ag an Uachtaránacht gníomhú mar idirghabhálaí macánta d’fhonn teacht ar chomhréiteach agus ar chomhaontú sa Chomhairle.
Déanfaidh Cathaoirligh ar Choistí Oireachtais cathaoirleacht ar na comhdhálacha idirpharlaiminteacha a óstálfar i mBaile Átha Cliath agus, i gcásanna áirithe, déanfaidh siad comhchathaoirleacht le Parlaimint na hEorpa.
Tá cáil neodrachta sheanbhunaithe ag Éirinn agus tá taithí aici ar an Uachtaránacht ós rud é go raibh sí aici ocht n‑uaire san iomlán ó bhí 1975 ann.
Beidh Éire ina hUachtaránacht “tríréid” leis an Liotuáin agus leis an nGréig, agus rachaidh siad i gcomhar le chéile ar feadh 18 mí maidir le cláir agus tosaíochtaí comhroinnte. Tugadh isteach an próiseas tríréid sin chun spriocanna fadtéarmacha agus leanúnachas a leagan síos san obair Eorpach.
Le haghaidh roinnt comhdhálacha idirpharlaiminteacha, beidh Tithe an Oireachtais ina “dtroika” le Parlaimint na hEorpa agus le parlaimintí náisiúnta na Cipire agus na Liotuáine, sealbhóir na huachtaránachta roimhe sin agus sealbhóir na huachtaránachta a bheidh le teacht. Oibreoidh Comhaltaí Thithe an Oireachtais le chéile lena gcomhghleacaithe troika chun teacht ar chomhthoil.
Bíonn parlaimintí ionadaíoch do shaoránaigh na hEorpa. Leis an obair a rinneadh tríd an ngné pharlaiminteach den Uachtaránacht, tá Éire ag cinntiú go mbreithneofar cinntí AE i bpróiseas atá trédhearcach agus iomlán trédhearcach agus nach ndéanfaidh rialtais nó oifigigh, agus iad sin amháin, iad a spreagadh. Tríd sin, tugtar cinnteoireacht AE níos gaire do na saoránaigh, agus iontaoibh an phobail á neartú in obair ár n‑institiúidí Eorpacha.
Tuilleadh faoi Uachtaránacht AE
Cinntítear leis an ngné pharlaiminteach go bhfuil cinntí AE trédhearcach, daonlathach agus cuntasach, seachas a bheith spreagtha ag rialtais agus ag oifigigh, agus acu sin amháin. Trí pháirt a thabhairt d’ionadaithe tofa ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal AE araon, tugtar cinnteoireacht AE níos gaire do na saoránaigh leis sin agus treisítear iontaoibh an phobail sa dóigh a n‑oibríonn an tAontas.
Tá Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh ina ról a thógann gach tír de AE uirthi féin ar a seal ar feadh sé mhí. Le linn na tréimhse sin, bíonn an tír freagrach as cathaoirleacht a dhéanamh ar chruinnithe na Comhairle ina bpléann airí AE dlíthe agus beartais agus ina dtagann siad ar chomhaontú maidir leo. Cuidíonn an Uachtaránacht le hobair na Comhairle a eagrú, socraíonn sí an clár oibre le haghaidh pléití agus cinntíonn sí go reáchtálfar cruinnithe go réidh ionas gur féidir cinntí a dhéanamh.
Gníomhaíonn an Uachtaránacht mar bhróicéir macánta freisin idir tíortha AE. Is é an post atá aici cuidiú le comhaontú a chothú, fiú nuair atá tuairimí éagsúla ag tíortha, agus an chaibidlíocht a ghluaiseacht ar aghaidh. Déanann sí ionadaíocht don Chomhairle i gcainteanna le hinstitiúidí eile AE amhail Parlaimint na hEorpa agus an Coimisiún Eorpach. Cé go mbíonn an Uachtaránacht ag tír amháin, ní mór di gníomhú ar mhaithe le AE iomlán, agus cuidiú á thabhairt don Aontas oibriú go héifeachtach dá shaoránaigh.
Chun leanúnachas a chinntiú maidir le conas a oibríonn AE agus sna saincheisteanna ar a ndíríonn sé, oibríonn trí thír ag a mbeidh an Uachtaránacht ceann i ndiaidh an chinn eile le chéile mar ghrúpa, ar a dtugtar tríréad. Sula dtosaíonn an chéad Uachtaránacht, tagann an tríréad ar chomhaontú maidir leis na príomhábhair agus leis na príomhspriocanna ar mian leo díriú orthu le linn na tréimhse comhroinnte 18 mí agus iad i gceannas ar an Aontas. Tá Éire mar chuid de thríréad leis an Liotuáin agus leis an nGréig.
Oibríonn parlaimintí náisiúnta le chéile ar leibhéal Eorpach trí phlé, comhar agus fóraim chomhroinnte rialta. Cé go bhfuil a modh oibre féin ag gach parlaimint náisiúnta, tá tábhacht le comhar ionas gur féidir léi tionchar a imirt, agus maoirseacht a dhéanamh, ar chinnteoireacht AE ar bhealach éifeachtach. Trí idirphlé idir parlaimintí cuidítear leo tuiscint a fháil ar pheirspictíochtaí éagsúla agus neartaítear a ról comhchoiteann in AE.
Chun tacú leis an gcomhar sin, cruthaíodh comhdhálacha idirpharlaiminteacha. Tugtar le chéile tríothu sin comhaltaí de pharlaimintí náisiúnta agus feisirí de Pharlaimint na hEorpa chun réimsí beartais sonracha de chuid AE a phlé. Mar shampla, tá comhdhálacha ann atá dírithe ar an mbeartas eacnamaíoch agus airgeadaíochta, ar an mbeartas eachtrach, slándála agus cosanta agus ar fhaireachán a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí Europol. Trí na cruinnithe sin, ceadaítear do pharlaiminteoirí díospóireacht a dhéanamh ar shaincheisteanna, dea‑chleachtas a chomhroinnt agus rannchuidiú le pléití ar leibhéal AE.
Ina theannta sin, comhoibríonn parlaimintí náisiúnta trí COSAC (an Chomhdháil de na Coistí Parlaiminteacha um Ghnóthaí an Aontais). Le COSAC, tugtar le chéile comhaltaí de choistí ghnóthaí AE ó pharlaimintí náisiúnta agus ó Pharlaimint na hEorpa chun faireachán a dhéanamh ar chomhar Eorpach agus beartais AE a phlé. Tríd sin, cuidítear le grinnscrúdú agus comhordú daonlathach a neartú ar fud AE.
Tá ról tábhachtach ag parlaimintí náisiúnta maidir le conas a oibríonn an tAontas Eorpach, go háirithe maidir lena chinntiú go leanfaidh cinnteoireacht AE de bheith daonlathach agus gar do na saoránaigh.
Príomhról amháin is ea an tseiceáil coimhdeachta. Nuair a bheartaíonn an Coimisiún Eorpach dlí nua de chuid AE, scrúdaíonn na parlaimintí náisiúnta cé acu ab fhearr nó nárbh fhearr déileáil leis an tsaincheist ar leibhéal AE nó cé acu ab fhearr nó nárbh fhearr go ndéileálfadh na Ballstáit aonair léi. Níor cheart gníomh AE a dhéanamh ach amháin má sholáthraítear breisluach leis i gcomparáid le rialacha náisiúnta ar leith. Má chreideann parlaimint náisiúnta go sáraítear prionsabal na coimhdeachta le togra, is féidir léi ábhair imní a ardú go foirmiúil.
Fad atá reachtaíocht AE fós á phlé, is féidir le parlaimintí náisiúnta tuairimí agus moltaí neamhcheangailteacha a sheoladh chuig institiúidí AE freisin. Tríothu sin, ceadaítear do pharlaimintí trácht ar inneachar, tionchar nó treo dlíthe beartaithe de chuid AE agus tionchar a imirt ar an díospóireacht sula dtugtar cinntí chun críche.
Ina theannta sin, imríonn parlaimintí náisiúnta tionchar ar ghnóthaí AE ar bhealaí eile. Déanann siad faireachán agus tugann siad a rialtais féin chun cuntais as gníomhartha a dhéantar ar leibhéal AE, ceistíonn siad Airí roimh chruinnithe AE agus ina ndiaidh agus déanann siad grinnscrúdú ar an dóigh a gcuirtear dlíthe AE chun feidhme go náisiúnta. Tá parlaimintí náisiúnta rannpháirteach freisin i gconarthaí AE agus príomh‑chomhaontuithe AE a dhaingniú. Le chéile, tá na cumhachtaí sin ina gcuidiú le maoirseacht dhaonlathach a chinntiú agus neartaítear leo an nasc idir cinntí AE agus saoránaigh náisiúnta.